Elektrik Tesisatı ve Topraklama Ölçümleri Periyodik Kontrol Raporu

İşyerlerinde kullanılan elektrik tesisatları, makineler ve elektrikli ekipmanlar; gerekli kontroller yapılmadığında çalışanlar, işletme ve üretim süreçleri açısından ciddi riskler oluşturabilir. Elektrik kaçağı, yalıtım bozukluğu, hatalı bağlantı veya yetersiz topraklama; elektrik çarpması, yangın, makine arızası ve üretim kaybı gibi sonuçlara neden olabilir.

SİMA OSGB, çözüm ortakları aracılığıyla işletmelerin elektrik tesisatı ve topraklama sistemlerine yönelik gerekli ölçüm, kontrol ve raporlama çalışmalarının gerçekleştirilmesine destek olur. Yapılan kontroller sayesinde elektrik tesisatının mevcut durumu değerlendirilir, tespit edilen uygunsuzluklar raporlanır ve güvenli bir çalışma ortamı oluşturulmasına katkı sağlanır.

Elektrik Tesisatı Periyodik Kontrolü Nedir?

Elektrik tesisatı periyodik kontrolü; işyerindeki elektrik dağıtım sistemlerinin, panoların, kabloların, koruma elemanlarının ve elektrikle çalışan ekipmanların güvenlik açısından incelenmesidir. Kontroller sırasında tesisatın çalışanlar ve işyeri açısından tehlike oluşturup oluşturmadığı değerlendirilir.

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile buna bağlı ilgili yönetmelikler kapsamında işverenlerin, işyerlerinde kullanılan tesisat ve ekipmanların güvenli olmasını sağlaması gerekir. Elektrik tesisatı ve topraklama kontrollerinin yetkili kişiler tarafından gerçekleştirilmesi ve sonuçların raporlanması, işverenin iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerinin önemli parçalarından biridir.

Topraklama Ölçümü Nedir?

Topraklama, elektrik tesisatında oluşabilecek kaçak akımın güvenli bir şekilde toprağa iletilmesini sağlayan koruyucu bir sistemdir. Elektrik kaçağı meydana geldiğinde akımın insan vücudu veya makine gövdesi üzerinden geçmesini önlemeye yardımcı olur.

Topraklama ölçümü ile topraklama sisteminin elektriksel direnci belirlenir ve sistemin koruma görevini yerine getirip getirmediği değerlendirilir. Ölçüm sonuçları, tesisatın özellikleri ile ilgili standart ve mevzuat hükümleri dikkate alınarak incelenir.

Topraklama sisteminin bulunması tek başına yeterli değildir. Bağlantıların zamanla gevşemesi, iletkenlerin zarar görmesi, korozyon, nem, zemin koşulları veya tesisatta yapılan değişiklikler sistemin etkinliğini azaltabilir. Bu nedenle topraklama sistemlerinin belirli aralıklarla kontrol edilmesi ve ölçülmesi gerekir.

Elektrik Tesisatı ve Topraklama Kontrolleri Neden Önemlidir?

Elektrik kaynaklı tehlikeler her zaman gözle fark edilemeyebilir. Dışarıdan sağlam görünen bir makinede kaçak akım oluşabilir veya tesisattaki bir bağlantı zaman içinde güvenliğini kaybedebilir. Düzenli yapılan ölçüm ve kontroller, bu tür tehlikelerin bir iş kazasına ya da yangına dönüşmeden önce tespit edilmesini sağlar.

Elektrik tesisatı ve topraklama ölçümleri;

Elektrik çarpması riskinin azaltılmasına yardımcı olur.
Kaçak akımdan kaynaklanabilecek tehlikelerin belirlenmesini sağlar.
Elektrik panoları ve dağıtım sistemlerindeki uygunsuzlukları ortaya çıkarır.
Makine ve ekipmanların gövde koruma topraklamasını kontrol eder.
Elektrik kaynaklı yangın ve patlama risklerinin azaltılmasına katkı sağlar.
Makine arızalarının ve üretim kesintilerinin önlenmesini destekler.
İşverenin mevzuattan doğan yükümlülüklerini yerine getirmesine yardımcı olur.
İş sağlığı ve güvenliği denetimlerinde gerekli kayıtların sunulmasını sağlar.

Elektrik Tesisatı Periyodik Kontrolünde Neler İncelenir?

Kontrolün kapsamı; işletmenin faaliyet alanına, elektrik tesisatının yapısına, kullanılan makinelere ve çalışma ortamındaki risklere göre belirlenir. Uygun ölçüm cihazlarıyla yapılan incelemelerde aşağıdaki tesisat ve ekipmanlar kontrol edilebilir:

Ana elektrik dağıtım panoları
Tali elektrik panoları
Sigorta ve koruma sistemleri
Kaçak akım koruma röleleri
Elektrik kabloları ve bağlantı noktaları
Prizler ve elektrik besleme noktaları
Koruma iletkenleri
Topraklama hatları ve bağlantıları
Makine ve ekipmanların elektrik bağlantıları
Elektrik tesisatına ait görünür hasarlar
Elektrik panolarındaki işaretleme ve erişim koşulları
Tesisatın bulunduğu ortamın güvenlik durumu

Kontroller sırasında yalnızca ölçüm sonuçları değil, tesisatın fiziksel durumu ve çalışma ortamında oluşturabileceği riskler de değerlendirilir.

Makine Gövde Koruma Topraklama Ölçümü

Elektrikle çalışan makinelerin metal gövdelerinde, bir yalıtım arızası nedeniyle tehlikeli gerilim oluşabilir. Çalışanın makinenin metal bölümüne temas etmesi hâlinde elektrik çarpması riski ortaya çıkar. Gövde koruma topraklaması, oluşabilecek kaçak akımın güvenli bir yol üzerinden toprağa aktarılmasına yardımcı olur.

Makine gövde koruma topraklama ölçümü sırasında elektrikli makinenin metal gövdesi ile koruma topraklama sistemi arasındaki bağlantı kontrol edilir. Koruma iletkeninin sürekliliği ve sistemin güvenli çalışma açısından yeterliliği değerlendirilir.

Bu kontroller aşağıdaki ekipmanlar için uygulanabilir:

Üretim makineleri
CNC ve işleme tezgâhları
Presler ve kesim makineleri
Kompresörler
Kaynak makineleri
Elektrikli el aletleri
Motorlar ve pompalar
Havalandırma sistemleri
Soğutma ve iklimlendirme ekipmanları
Metal gövdeli elektrikli cihazlar

Topraklama Ölçümlerinin Kapsamı

İşyerinin elektrik altyapısına ve ihtiyaçlarına bağlı olarak farklı topraklama sistemleri kontrol edilebilir. Ölçüm çalışmaları kapsamında aşağıdaki alanlar değerlendirilebilir:

Elektrik tesisatı koruma topraklaması
Makine ve ekipman gövde topraklaması
İşletme topraklaması
Fonksiyon topraklaması
Paratoner ve yıldırımdan korunma sistemi topraklaması
Jeneratör topraklaması
Trafo topraklaması
Elektrik panolarının topraklama bağlantıları
Eş potansiyel bağlantı sistemleri
Koruma iletkenlerinin sürekliliği

Hangi ölçümlerin yapılacağı, işletmenin elektrik projesi, kurulu tesisatı, kullanılan ekipmanları ve çalışma ortamındaki riskler incelenerek belirlenir.

Kaçak Akım Koruma Rölesi Kontrolü

Kaçak akım koruma rölesi, elektrik tesisatında oluşabilecek kaçak akımı algılayarak devrenin kesilmesine yardımcı olan önemli bir koruma elemanıdır. Ancak rölenin tesisatta bulunması, her koşulda doğru çalıştığı anlamına gelmez.

Periyodik kontrol sırasında kaçak akım koruma rölelerinin uygunluğu, bağlantıları ve çalışma durumu değerlendirilebilir. Koruma sisteminin doğru seçilmesi ve gerektiğinde devreyi güvenli sürede kesmesi, elektrik çarpması ve elektrik kaynaklı yangın risklerinin azaltılması açısından önemlidir.

Elektrik Tesisatı ve Topraklama Ölçümü Nasıl Yapılır?

Kontrol süreci, işletmenin elektrik tesisatı ve çalışma alanlarının ön incelemesiyle başlar. Elektrik panoları, makineler, ekipmanlar ve topraklama bağlantıları belirlenir. Ardından gerekli ölçümler uygun cihazlar kullanılarak gerçekleştirilir.

Kontrol süreci genel olarak aşağıdaki aşamalardan oluşur:

İşletmenin elektrik tesisatı ve ekipmanlarının incelenmesi
Elektrik panoları ile dağıtım noktalarının belirlenmesi
Topraklama bağlantılarının görsel olarak kontrol edilmesi
Topraklama direnci ölçümlerinin yapılması
Koruma iletkenlerinin sürekliliğinin kontrol edilmesi
Makine gövde koruma topraklamalarının ölçülmesi
Gerekli diğer elektriksel güvenlik testlerinin uygulanması
Ölçüm sonuçlarının teknik açıdan değerlendirilmesi
Uygunsuzlukların ve önerilen düzeltmelerin belirlenmesi
Periyodik kontrol raporunun hazırlanması

Elektrik Tesisatı ve Topraklama Periyodik Kontrol Raporu

Ölçüm ve kontroller tamamlandıktan sonra elde edilen sonuçlar kayıt altına alınarak elektrik tesisatı ve topraklama periyodik kontrol raporu hazırlanır. Rapor, kontrol tarihinde tesisatın mevcut durumunu ve tespit edilen bulguları gösterir.

Hazırlanan raporda aşağıdaki bilgiler yer alabilir:

İşletmeye ve kontrolü yapılan tesise ait bilgiler
Kontrol tarihi
Kontrolü gerçekleştirilen tesisat ve ekipmanlar
Kullanılan ölçüm cihazlarının bilgileri
Ölçüm noktaları ve ölçüm sonuçları
Elektrik panolarına ilişkin tespitler
Topraklama sistemi ölçüm değerleri
Makine gövde koruma topraklama sonuçları
Belirlenen uygunsuzluklar
Alınması önerilen düzeltici tedbirler
Sonuç ve teknik değerlendirme
Kontrolü gerçekleştiren yetkili kişiye ait bilgiler

Raporda uygunsuzluk belirlenmesi durumunda gerekli düzeltmelerin işveren tarafından yaptırılması gerekir. Düzeltme sonrasında ihtiyaç duyulması hâlinde ilgili bölümler yeniden kontrol edilerek ölçümler tekrarlanabilir.

Topraklama Ölçümü Ne Zaman Yapılmalıdır?

Elektrik tesisatı ve topraklama sistemleri, ilgili mevzuat ve standartlarda belirtilen periyotlara uygun olarak kontrol edilmelidir. Uygulanacak kontrol aralığı belirlenirken tesisatın özellikleri, çalışma ortamı, ekipmanın kullanım yoğunluğu, üretici talimatları ve risk değerlendirmesi sonuçları birlikte dikkate alınır.

Aşağıdaki durumlarda mevcut periyodik kontrol süresi beklenmeden yeniden ölçüm yapılması gerekebilir:

Yeni elektrik tesisatı kurulması
Yeni makine veya ekipmanın devreye alınması
Elektrik tesisatında önemli değişiklik yapılması
Makine veya elektrik panosunun yerinin değiştirilmesi
Topraklama sisteminde arıza ya da hasar belirlenmesi
Elektrik çarpması veya elektrik kaynaklı yangın yaşanması
Uzun süre kullanılmayan tesisin yeniden faaliyete geçirilmesi
Sel, su baskını, yıldırım veya benzeri olayların meydana gelmesi
Risk değerlendirmesinde yeni bir elektriksel tehlike tespit edilmesi

Elektrik Güvenliğinde İşverenin Sorumluluğu

İşveren, çalışanların işle ilgili sağlık ve güvenliğini sağlamakla yükümlüdür. Bu yükümlülük kapsamında işyerindeki elektrik tesisatının, makinelerin ve elektrikli ekipmanların güvenli durumda tutulması; gerekli bakım, ölçüm ve periyodik kontrollerin yaptırılması gerekir.

Periyodik kontrol raporunun hazırlanması tek başına yeterli değildir. Raporda belirtilen uygunsuzlukların giderilmesi, alınması gereken önlemlerin uygulanması ve sistemin güvenli durumunun korunması işverenin sorumluluğundadır.

SİMA OSGB Elektrik Tesisatı ve Topraklama Ölçüm Hizmeti

SİMA OSGB, çözüm ortaklarıyla birlikte işletmelerin elektrik tesisatı ve topraklama ölçümü ihtiyaçlarının belirlenmesine, gerekli kontrollerin planlanmasına ve raporlama sürecinin yürütülmesine destek sağlar.

Hizmet kapsamında;

İşletmenin kontrol ve ölçüm ihtiyaçları belirlenir.
Elektrik tesisatı ile topraklama sistemi incelenir.
Elektrikli makinelerin gövde koruma topraklamaları kontrol edilir.
Gerekli elektriksel ölçümler gerçekleştirilir.
Ölçüm sonuçları teknik açıdan değerlendirilir.
Tespit edilen uygunsuzluklar raporlanır.
Alınması gereken önlemler hakkında işletmeye bilgi verilir.
Periyodik kontrol raporu hazırlanır.

Neden SİMA OSGB?

İşletmeye özel kontrol ve ölçüm planlaması
Yetkin çözüm ortaklarıyla profesyonel hizmet
Elektrik tesisatı ve makine topraklamalarının birlikte değerlendirilmesi
Uygun ölçüm cihazlarıyla gerçekleştirilen kontroller
Açık ve anlaşılır teknik raporlama
Uygunsuzlukların ve önerilen önlemlerin belirtilmesi
İş sağlığı ve güvenliği süreçleriyle koordineli çalışma
Güvenli çalışma ortamı oluşturulmasına yönelik destek

Elektrik Tesisatı ve Topraklama Ölçümü İçin Bize Ulaşın

Elektrik tesisatındaki görünmeyen tehlikelerin iş kazasına, yangına veya üretim kaybına dönüşmesini beklemeyin. İşyerinizdeki elektrik tesisatının, topraklama sistemlerinin ve elektrikle çalışan makinelerin güvenliğini değerlendirmek için SİMA OSGB elektrik tesisatı ve topraklama ölçüm hizmetinden yararlanabilirsiniz.

Elektrik tesisatı kontrolü, makine gövde koruma topraklama ölçümü ve periyodik kontrol raporu hakkında ayrıntılı bilgi almak için SİMA OSGB ile iletişime geçebilirsiniz.