İşyeri Gürültü Haritası

Üretim tesislerinde kullanılan makineler, tezgâhlar, kompresörler, fanlar ve diğer iş ekipmanları çalışma ortamında farklı seviyelerde gürültü oluşturabilir. Gürültünün hangi kaynaktan yayıldığının ve işletmenin hangi bölümlerinde yoğunlaştığının bilinmemesi, çalışanların uzun süre yüksek sese maruz kalmasına neden olabilir.

Gürültü haritası, işyerinde gerçekleştirilen gürültü ölçümleri sonucunda farklı çalışma alanlarındaki ses seviyelerinin görsel olarak gösterilmesini sağlar. Makine ve tezgâhların çevresinde yapılan ölçümler, işletmenin yerleşim planı üzerine işlenerek yüksek gürültülü bölgeler kolay anlaşılır hâle getirilir.

SİMA OSGB, iş sağlığı ve güvenliği profesyonelleri ve yetkin çözüm ortaklarıyla işletmelerde gürültü ölçümlerinin planlanmasına, gürültü kaynaklarının belirlenmesine ve ölçüm sonuçlarına göre gürültü haritası hazırlanmasına destek olur. Elde edilen sonuçlar değerlendirilerek çalışanların gürültü maruziyetini azaltmaya yönelik teknik ve organizasyonel çözüm önerileri sunulur.

Gürültü Haritası Nedir?

Gürültü haritası; işyerinde farklı noktalarda ölçülen ses basınç seviyelerinin, işletmenin yerleşim planı üzerinde renkler, eğriler veya belirli aralıkları temsil eden alanlarla gösterildiği teknik bir çalışmadır.

Harita sayesinde üretim alanındaki gürültünün dağılımı, yüksek ses oluşturan makineler ve çalışanların yoğun gürültüye maruz kalabileceği bölgeler görsel olarak incelenebilir.

Gürültü haritasında genellikle düşük, orta ve yüksek gürültü seviyelerini birbirinden ayıran farklı renkler kullanılır. Böylece teknik ölçüm sonuçları, yöneticiler ve çalışanlar tarafından daha kolay anlaşılabilir.

Gürültü Haritası Neden Hazırlanır?

İşyerinde yalnızca genel bir gürültü ölçümü yapılması, gürültünün hangi makineden kaynaklandığını veya hangi bölgelerde yoğunlaştığını göstermeyebilir. Gürültü haritası, ölçüm sonuçlarını işletmenin fiziksel yerleşimiyle ilişkilendirerek riskli alanların belirlenmesini kolaylaştırır.

Gürültü haritası hazırlanmasının başlıca amaçları şunlardır:

• İşyerindeki gürültü dağılımını belirlemek
• Yüksek gürültü oluşturan makine ve ekipmanları tespit etmek
• Çalışanların yoğun gürültüye maruz kalabileceği bölgeleri göstermek
• Gürültü kontrol tedbirlerini doğru alanlarda uygulamak
• Makine ve çalışma alanı yerleşimini değerlendirmek
• Kulak koruyucu kullanımının gerekli olduğu alanları belirlemeye yardımcı olmak
• Gürültülü bölgelerin uygun güvenlik işaretleriyle işaretlenmesini sağlamak
• Risk değerlendirmesini ölçülebilir verilerle desteklemek
• Alınan önlemlerin etkinliğini karşılaştırmak
• Çalışanların işitme sağlığının korunmasına katkıda bulunmak

Gürültü Haritası Nasıl Hazırlanır?

Gürültü haritasının hazırlanması, çalışma alanının ve üretim süreçlerinin incelenmesiyle başlar. İşletmenin yerleşim planı, makine konumları, çalışanların görevleri ve üretimin farklı aşamaları değerlendirilir.

Çalışma genel olarak aşağıdaki aşamalardan oluşur:

1. İşletmenin üretim alanları incelenir.
2. Makine, tezgâh ve gürültü kaynakları belirlenir.
3. Çalışanların bulunduğu bölgeler değerlendirilir.
4. Ölçüm noktaları uygun yöntemle planlanır.
5. Belirlenen noktalarda gürültü ölçümleri gerçekleştirilir.
6. Makine ve ekipmanların gürültü seviyeleri ayrı ayrı değerlendirilebilir.
7. Ölçüm sonuçları işletmenin yerleşim planına işlenir.
8. Benzer gürültü seviyesine sahip noktalar birleştirilir.
9. Gürültü seviyelerini gösteren renkli bölgeler veya eğriler oluşturulur.
10. Yüksek gürültülü alanlar ve öncelikli kontrol noktaları belirlenir.
11. Sonuçlar raporlanarak alınabilecek önlemler açıklanır.

Izgara Metoduyla Gürültü Haritası

Izgara metodunda ölçüm yapılacak çalışma alanı, belirlenen büyüklükte eşit bölümlere ayrılır. Her bölümün uygun noktasında gürültü ölçümü gerçekleştirilir. Elde edilen değerler işletmenin planı üzerine işlenerek gürültünün alandaki dağılımı belirlenir.

Izgara aralıkları belirlenirken;

• Çalışma alanının büyüklüğü
• Makine ve tezgâhların yerleşimi
• Gürültü kaynaklarının sayısı
• Çalışanların bulunduğu noktalar
• Duvar, bölme ve diğer fiziksel engeller
• Ölçümden beklenen ayrıntı düzeyi

dikkate alınır.

Ölçüm noktalarının birbirine daha yakın belirlenmesi, gürültü dağılımının daha ayrıntılı gösterilmesine yardımcı olabilir. Büyük ve homojen alanlarda ise ihtiyaca göre daha geniş bir ölçüm ızgarası kullanılabilir.

Gürültü Seviye Eğrileri

Gürültü seviye eğrileri, aynı veya birbirine yakın ses seviyesine sahip ölçüm noktalarının birleştirilmesiyle oluşturulur. Bu eğriler, gürültünün kaynaktan uzaklaştıkça nasıl değiştiğini ve hangi alanlara yayıldığını gösterir.

Gürültü seviye eğrileri sayesinde;

• Gürültünün en yoğun olduğu bölgeler görülebilir.
• Gürültü kaynağının çevresindeki etki alanı belirlenebilir.
• Farklı makinelerin oluşturduğu gürültünün birleştiği alanlar tespit edilebilir.
• Çalışma bölümleri arasındaki gürültü geçişleri değerlendirilebilir.
• Akustik bariyer ve kabin yerleşimi planlanabilir.

Makine ve Tezgâhlarda Gürültü Ölçümü

Gürültü haritasının hazırlanmasında işletmedeki makineler, ekipmanlar ve tezgâhlar ayrı ayrı değerlendirilebilir. Ölçümler, ekipmanın normal üretim koşullarında çalıştığı sırada ve gerçek çalışma düzenini temsil edecek şekilde yapılmalıdır.

Başlıca gürültü kaynakları arasında şunlar bulunabilir:

• Pres ve kesim makineleri
• CNC ve işleme tezgâhları
• Kompresörler
• Fanlar ve havalandırma sistemleri
• Pompalar ve motorlar
• Taşlama ve zımparalama makineleri
• Kaynak ve metal işleme ekipmanları
• Kırıcılar ve öğütücüler
• Konveyör ve bant sistemleri
• Jeneratörler
• Havalı el aletleri
• Malzeme düşme ve çarpma noktaları

Makinenin farklı çalışma aşamalarında farklı seviyelerde gürültü meydana gelebilir. Bu nedenle boşta çalışma, normal üretim, yük altında çalışma veya belirli operasyonlar ölçüm planında ayrı ayrı değerlendirilebilir.

Gürültü Haritasında Renkler Ne Anlama Gelir?

Gürültü haritasında farklı ses seviyelerini birbirinden ayırmak için renk aralıkları kullanılabilir. Düşük gürültü seviyeleri genellikle daha soğuk, yüksek seviyeler ise daha sıcak renklerle gösterilir.

Haritada kullanılacak renklerin hangi ölçüm aralığını temsil ettiği açık bir lejantla belirtilmelidir. Böylece işletmenin hangi bölümlerinde gürültü seviyesinin yükseldiği kolaylıkla görülebilir.

Renkler tek başına hukuki veya teknik bir sınır anlamına gelmez. Her renk aralığının ifade ettiği ölçüm değeri ve değerlendirme kriteri hazırlanan raporda açıkça gösterilmelidir.

Gürültü Haritası ile Kişisel Maruziyet Ölçümü Aynı mıdır?

Gürültü haritası ile kişisel gürültü maruziyeti ölçümü birbirinden farklı çalışmalardır ve birbirinin yerine geçmez.

• Gürültü haritası: İşyerinin belirli noktalarındaki gürültü seviyelerini ve gürültünün alandaki dağılımını gösterir.
• Kişisel maruziyet ölçümü: Çalışanın vardiya boyunca maruz kaldığı gürültü düzeyini belirlemeyi amaçlar.

Bir çalışan gün içerisinde farklı makine ve bölümlerde görev yapıyorsa, bulunduğu tek noktadaki ölçüm gerçek kişisel maruziyetini tam olarak göstermeyebilir. Bu nedenle gerekli durumlarda gürültü haritası ve kişisel maruziyet ölçümleri birlikte planlanmalıdır.

Gürültü Haritası Hazırlanırken Nelere Dikkat Edilir?

Gürültü haritasının gerçek çalışma koşullarını göstermesi için ölçüm sırasında üretimin normal düzeyde devam etmesi önemlidir. Ölçüm sonuçlarını etkileyebilecek üretim dışı koşullar kayıt altına alınmalıdır.

Planlama sırasında aşağıdaki hususlar dikkate alınır:

• Ölçüm sırasında çalışan makine sayısı
• Makinelerin çalışma kapasitesi
• Kapı ve pencerelerin açık veya kapalı olması
• Havalandırma sistemlerinin çalışma durumu
• Üretim yoğunluğu
• Ölçümün gerçekleştirildiği saat ve vardiya
• Duvar ve yüzeylerden oluşan ses yansımaları
• Çalışanların bulunduğu noktalar
• Geçici ve sürekli gürültü kaynakları
• Ölçüm cihazının konumu ve yüksekliği

Gürültülü Alanlar Belirlendikten Sonra Ne Yapılır?

Gürültü haritasının hazırlanması tek başına çalışanların korunması için yeterli değildir. Haritada yüksek gürültü seviyesine sahip olduğu belirlenen bölgeler için uygun kontrol tedbirleri planlanmalıdır.

Gürültü kontrolünde öncelikle tehlikenin kaynağında ortadan kaldırılması veya azaltılması hedeflenir. Yalnızca kulak koruyucu kullanımına dayanan bir yaklaşım yerine teknik ve toplu korunma yöntemlerine öncelik verilmelidir.

Gürültünün Kaynağında Kontrolü

• Daha düşük gürültülü makine ve ekipman seçilmesi
• Makine bakım ve ayarlarının yapılması
• Aşınmış veya gevşek parçaların değiştirilmesi
• Titreşim oluşturan parçaların dengelenmesi
• Darbe ve çarpma kaynaklarının azaltılması
• Makine çalışma hızının uygun şekilde düzenlenmesi
• Susturucu ve titreşim sönümleyici sistemlerin kullanılması

Gürültünün Yayılma Yolunda Kontrolü

• Makinenin akustik kabin içerisine alınması
• Gürültü bariyerleri oluşturulması
• Ses emici duvar ve tavan malzemeleri kullanılması
• Gürültülü makinelerin ayrı bölümlere taşınması
• Çalışan ile gürültü kaynağı arasındaki mesafenin artırılması
• Kapı ve geçişlerin akustik açıdan düzenlenmesi

Çalışana Yönelik Önlemler

• Gürültülü alanda çalışma süresinin sınırlandırılması
• Çalışanların dönüşümlü görevlendirilmesi
• Gürültülü bölgelere girişin kontrol edilmesi
• Uygun kulak koruyucuların seçilmesi
• Çalışanlara gürültü ve işitmenin korunması eğitimi verilmesi
• Çalışanların sağlık gözetimine alınması

Kulak Koruyucu Seçiminde Gürültü Haritası

Gürültü haritası, kulak koruyucu kullanımının gerekli olabileceği bölgelerin belirlenmesine yardımcı olur. Ancak kulaklık veya kulak tıkacı seçimi yalnızca haritadaki renge bakılarak yapılmamalıdır.

Kulak koruyucu seçiminde;

• Gürültünün seviyesi ve frekans özellikleri
• Çalışanın kişisel maruziyet süresi
• Koruyucunun ses azaltma değeri
• Çalışanın diğer çalışanlarla iletişim ihtiyacı
• Alarm ve uyarı seslerinin duyulması
• Diğer kişisel koruyucularla uyumluluk
• Çalışanın fiziksel özellikleri ve kullanım konforu

dikkate alınmalıdır.

Gereğinden fazla ses azaltan bir kulak koruyucu, çalışanların ikaz ve alarm seslerini duymasını zorlaştırabilir. Bu nedenle uygun koruma düzeyi profesyonel değerlendirmeyle belirlenmelidir.

Gürültülü Bölgelerin İşaretlenmesi

Yüksek gürültü bulunduğu belirlenen çalışma alanları uygun güvenlik ve sağlık işaretleriyle gösterilmelidir. Gerekli durumlarda bu alanlara giriş sınırlandırılmalı ve kulak koruyucu kullanımı zorunlu hâle getirilmelidir.

Gürültü haritası, aşağıdaki uygulamaların planlanmasına yardımcı olabilir:

• Kulak koruyucu kullanılması gereken alanlar
• Kontrollü giriş uygulanacak bölgeler
• Gürültü uyarı levhalarının yerleri
• Çalışan dinlenme alanlarının konumu
• Yeni makine ve çalışma istasyonlarının yerleşimi
• Akustik bariyer ve kabinlerin kurulacağı noktalar

Gürültü Haritası Ne Zaman Yenilenmelidir?

Gürültü haritasının yenilenme zamanı; işletmenin faaliyetleri, üretim koşulları, makine parkı ve risk değerlendirmesi sonuçlarına göre belirlenir.

Aşağıdaki durumlarda ölçümlerin ve gürültü haritasının yenilenmesi gerekebilir:

• Yeni makine veya ekipmanın kurulması
• Makine ve üretim hattı yerleşiminin değiştirilmesi
• Üretim kapasitesinin artırılması
• Çalışma yönteminin değişmesi
• Yeni bir gürültü kaynağının ortaya çıkması
• Çalışanlardan gürültü veya işitme şikâyeti gelmesi
• İşitme kaybına ilişkin sağlık bulguları belirlenmesi
• Akustik kabin veya bariyer kurulması
• Gürültü azaltma çalışmalarının tamamlanması
• Risk değerlendirmesinin yenilenmesi

Gürültü Haritası Raporunda Neler Bulunur?

Ölçümler tamamlandıktan sonra işletmedeki gürültü dağılımını ve yapılan teknik değerlendirmeleri içeren rapor hazırlanır.

Gürültü haritası raporunda aşağıdaki bilgiler yer alabilir:

• İşletmeye ve ölçüm alanına ait bilgiler
• İşyerinin faaliyet konusu
• Üretim alanının yerleşim planı
• Makine ve gürültü kaynaklarının konumları
• Ölçüm noktaları
• Ölçüm tarih ve saatleri
• Ölçüm sırasındaki üretim koşulları
• Kullanılan ölçüm cihazları
• Ölçüm yöntemleri
• Noktasal gürültü ölçüm sonuçları
• Gürültü seviye eğrileri
• Renkli gürültü dağılım haritası
• Yüksek gürültülü bölgeler
• Gürültü kaynaklarına ilişkin değerlendirmeler
• Önerilen teknik ve organizasyonel önlemler

Gürültü Haritasının İşletmelere Sağladığı Avantajlar

• Gürültü kaynaklarının kolaylıkla görülmesini sağlar.
• Riskli çalışma alanlarını görsel olarak ortaya çıkarır.
• Gürültü kontrol yatırımlarının doğru noktalara yönlendirilmesine yardımcı olur.
• Makine ve çalışan yerleşiminin planlanmasını destekler.
• Akustik kabin ve bariyer ihtiyacının değerlendirilmesini sağlar.
• Kulak koruyucu bölgelerinin belirlenmesine yardımcı olur.
• Risk değerlendirmesine teknik veri sağlar.
• Alınan önlemlerin öncesi ve sonrası karşılaştırmasını kolaylaştırır.
• Çalışanların gürültü riskini daha kolay anlamasını sağlar.
• Mesleki işitme kayıplarının önlenmesine katkıda bulunur.

SİMA OSGB Gürültü Haritası Hizmeti

SİMA OSGB, işyerinin üretim süreçlerini, makine yerleşimini ve çalışanların bulunduğu alanları değerlendirerek gürültü ölçümü ihtiyacının belirlenmesine yardımcı olur. Gerekli ölçümler, yetkin çözüm ortakları aracılığıyla planlanarak gerçekleştirilir.

Hizmet kapsamında;

• İşletme ve üretim alanları incelenir.
• Makine, ekipman ve tezgâhlar belirlenir.
• Gürültü kaynakları ve çalışanların bulunduğu noktalar değerlendirilir.
• Uygun ölçüm yöntemi ve ızgara aralıkları planlanır.
• Belirlenen noktalarda gürültü ölçümleri gerçekleştirilir.
• Ölçüm sonuçları işletmenin yerleşim planına işlenir.
• Gürültü seviye eğrileri ve renkli bölgeler oluşturulur.
• Yüksek gürültülü alanlar belirlenir.
• Teknik ve organizasyonel kontrol önerileri hazırlanır.
• Gürültü haritası ve değerlendirme raporu sunulur.

Neden SİMA OSGB?

• Deneyimli iş sağlığı ve güvenliği profesyonelleri
• İşletmeye özel gürültü ölçüm planı
• Makine ve çalışma alanı bazlı değerlendirme
• Izgara ve gürültü seviye eğrisi yöntemleri
• Yetkin çözüm ortaklarıyla ölçüm organizasyonu
• Anlaşılır ve görsel gürültü haritası
• Riskli alanlara yönelik uygulanabilir çözüm önerileri
• Risk değerlendirmesi ve sağlık gözetimiyle koordineli yaklaşım

İşyeri Gürültü Haritası İçin Bize Ulaşın

İşletmenizdeki gürültünün hangi makinelerden kaynaklandığını, hangi bölgelerde yoğunlaştığını ve çalışanların bulunduğu alanlara nasıl yayıldığını belirlemek için SİMA OSGB gürültü haritası hizmetinden yararlanabilirsiniz.

Gürültü ölçümü, kişisel gürültü maruziyeti değerlendirmesi ve renkli gürültü haritası hazırlanması hakkında ayrıntılı bilgi almak için SİMA OSGB ile iletişime geçebilirsiniz.