İş Sağlığı ve Güvenliği Temel Eğitimleri

İş kazalarının ve meslek hastalıklarının önlenmesinde çalışanların bilgi, farkındalık ve güvenli davranış kazanması büyük önem taşır. İşyerindeki tehlikeleri tanımayan veya koruyucu önlemleri bilmeyen çalışanlar, farkında olmadan hem kendilerini hem de çalışma arkadaşlarını tehlikeye atabilir.

SİMA OSGB, iş sağlığı ve güvenliği hizmeti sunduğu işletmelerde çalışanlara, işyerinin tehlike sınıfına ve yapılan işin özelliklerine uygun iş sağlığı ve güvenliği temel eğitimleri verir. Eğitimler; 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik doğrultusunda planlanır.

SİMA OSGB iş sağlığı ve güvenliği profesyonelleri, mevzuatta belirtilen konuları geçmiş saha deneyimleri ve işyerinden örneklerle destekleyerek çalışanların eğitimden daha fazla yarar sağlamasını amaçlar. Eğitimlerde yalnızca yasal bilgilerin aktarılması değil, güvenli davranış alışkanlığı ve iş sağlığı ve güvenliği kültürü oluşturulması hedeflenir.

İş Sağlığı ve Güvenliği Temel Eğitimi Nedir?

İş sağlığı ve güvenliği temel eğitimi; çalışanların işyerindeki tehlikeleri tanımasını, karşılaşabilecekleri riskleri öğrenmesini ve kendilerini koruyacak güvenli çalışma yöntemlerini uygulamasını amaçlayan eğitimdir.

Temel eğitim programı, mevzuatta belirtilen asgari konularla birlikte işyerine ve çalışanın yaptığı işe özgü riskleri kapsamalıdır. Her işletmede aynı sunumun kullanılması yerine, eğitim içeriğinin üretim sürecine, kullanılan makinelere, çalışma ortamına ve çalışanların görevlerine göre düzenlenmesi gerekir.

İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimi Zorunlu mudur?

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında işveren, çalışanların iş sağlığı ve güvenliği eğitimlerini almasını sağlamakla yükümlüdür. Çalışanlara işe başlamadan önce işe başlama eğitimi, işe başladıktan sonra ise mümkün olan en kısa sürede temel iş sağlığı ve güvenliği eğitimi verilmelidir.

İşverenin eğitimlerle ilgili başlıca yükümlülükleri şunlardır:

Çalışanların işe başlamadan önce işe başlama eğitimi almasını sağlamak
Temel İSG eğitimlerini mümkün olan en kısa sürede tamamlamak
Eğitimi işyerinin tehlike sınıfına uygun süre ve içerikte düzenlemek
Çalışanların yaptığı işe özgü risklere eğitimde yer vermek
Eğitimleri mevzuatta belirtilen aralıklarla yenilemek
Yeni veya değişen riskler hakkında ilave eğitim vermek
İş kazası veya meslek hastalığı sonrasında ilave eğitim düzenlemek
Uzun süre işten uzak kalan çalışanlara bilgi yenileme eğitimi vermek
Eğitim katılım ve değerlendirme kayıtlarını muhafaza etmek
Eğitim maliyetlerini çalışanlara yansıtmamak

İşe Başlama Eğitimi Nedir?

İşe başlama eğitimi, çalışan fiilen çalışmaya başlamadan önce verilen ve temel eğitim tamamlanıncaya kadar çalışanın işyerindeki tehlike ve risklerden korunmasını amaçlayan uygulamalı eğitimdir.

İşe başlama eğitimi; işveren, işveren tarafından görevlendirilen bilgi ve deneyim sahibi çalışan veya ilgili konuda yetkin kişi tarafından verilebilir. Eğitim, çalışanın görev yapacağı bölüm ve kullanacağı ekipman dikkate alınarak işyerinde uygulamalı biçimde gerçekleştirilmelidir.

İşe başlama eğitimi her çalışan için en az iki saat olarak düzenlenir. Bu eğitimde geçen süre, temel iş sağlığı ve güvenliği eğitiminin süresinden sayılmaz.

İşe Başlama Eğitiminde Neler Anlatılır?

İşe başlama eğitiminde aşağıdaki konulara yer verilebilir:

Çalışanın görev tanımı
Çalışacağı bölümün tehlikeleri
İşyerindeki güvenli hareket kuralları
Kullanacağı makine ve ekipmanların temel güvenlik kuralları
Kişisel koruyucu donanımlar
Yasak ve sınırlı alanlar
Güvenlik ve sağlık işaretleri
Acil çıkışlar ve kaçış yolları
Toplanma alanı
Yangın söndürme ve ilk yardım ekipmanlarının yerleri
Acil durumda haber verilecek kişiler
İş kazası ve ramak kala bildirim yöntemi

İşe Başlama Eğitimi ile Temel İSG Eğitimi Aynı mıdır?

İşe başlama eğitimi ile temel iş sağlığı ve güvenliği eğitimi farklı eğitimlerdir. İki saatlik işe başlama eğitimi, temel İSG eğitiminin yerine geçmez.

İşe başlama eğitimi, çalışanın ilk günden itibaren karşılaşacağı işyerine özgü tehlikelerden korunmasını sağlayan kısa ve uygulamalı bir eğitimdir. Temel eğitim ise mevzuatta belirtilen genel, sağlık, teknik ve işe özgü konuları kapsayan daha geniş bir programdır.

Temel İSG Eğitimi Süreleri

Çalışanlara verilecek temel iş sağlığı ve güvenliği eğitiminin asgari süresi, işyerinin tehlike sınıfına göre belirlenir:

İşyerinin Tehlike Sınıfı	Çalışan Başına Asgari Eğitim Süresi
Az Tehlikeli	En az 8 saat
Tehlikeli	En az 12 saat
Çok Tehlikeli	En az 16 saat

Eğitim süreleri çalışanların vardiya, üretim ve çalışma düzenleri dikkate alınarak farklı zamanlarda düzenlenebilir. Eğitim programı bölümler hâlinde uygulanacaksa her bölümün çalışanların konuyu etkili biçimde öğrenebileceği uygun sürelerde planlanması gerekir.

Temel İSG Eğitimleri Ne Zaman Yenilenir?

Temel eğitimler, değişen ve ortaya çıkan yeni riskler dikkate alınarak işyerinin tehlike sınıfına göre düzenli aralıklarla tekrarlanır:

İşyerinin Tehlike Sınıfı	Eğitimin Tekrarlanma Aralığı
Az Tehlikeli	En geç 3 yılda bir
Tehlikeli	En geç 2 yılda bir
Çok Tehlikeli	En geç yılda bir

Bu süreler azami tekrar aralıklarını ifade eder. İşyerindeki riskler, çalışanların eğitim ihtiyacı veya yaşanan olaylar nedeniyle eğitimler daha erken tekrarlanabilir.

Hangi Durumlarda İlave Eğitim Verilir?

Temel eğitimin tamamlanmış olması, çalışma hayatı boyunca başka eğitim verilmeyeceği anlamına gelmez. Yeni veya değişen risklerin ortaya çıkması durumunda çalışanlara ilave eğitim verilmelidir.

Aşağıdaki durumlarda ilave eğitim düzenlenir:

Çalışanın yaptığı işin değişmesi
Çalışma yerinin veya bölümünün değişmesi
Kullanılan iş ekipmanının değişmesi
Yeni makine veya üretim hattının kurulması
Yeni teknoloji uygulanması
Yeni kimyasal maddelerin kullanıma alınması
Çalışma yönteminin değiştirilmesi
Risk değerlendirmesinde yeni tehlikelerin belirlenmesi
Mevzuat veya güvenli çalışma kurallarının değişmesi

İlave eğitimin konusu ve süresi, ortaya çıkan yeni riskin özelliğine göre belirlenmelidir.

İş Kazası Sonrasında Verilecek İlave Eğitim

İş kazası geçiren veya meslek hastalığına yakalanan çalışana, işe dönüşünde çalışmaya başlamadan önce ilave eğitim verilmesi gerekir.

Bu eğitimde;

Kazanın veya meslek hastalığının nedenleri
Benzer olayların tekrarını önleyecek tedbirler
Güvenli çalışma yöntemleri
Kullanılması gereken koruyucu donanımlar
Çalışanın görevine ilişkin yeni düzenlemeler

ele alınır.

Kaza sonrası eğitim, çalışanı suçlama amacı taşımamalıdır. Olayın temel nedenleri değerlendirilerek sistem, ekipman, çalışma yöntemi ve organizasyondaki eksikliklerin giderilmesi hedeflenmelidir.

Altı Aydan Fazla İşten Uzak Kalanların Eğitimi

Herhangi bir nedenle altı aydan daha uzun süre işten uzak kalan çalışanlara, yeniden çalışmaya başlamadan önce bilgi yenileme eğitimi verilmelidir.

Bilgi yenileme eğitiminde çalışanın daha önce öğrendiği güvenlik kuralları hatırlatılır; işyerinde, ekipmanlarda, üretim yöntemlerinde veya mevzuatta meydana gelen değişiklikler açıklanır.

İşyerini Değiştiren Çalışanın Eğitimi

Bir işyerinde temel eğitimini tamamladıktan sonra yaptığı iş değişmeden başka bir işyerinde çalışmaya başlayan kişinin temel eğitim programının tamamının hemen tekrar edilmesi gerekmeyebilir.

Bu durumda çalışanın;

Önceki temel eğitim belgeleri işveren tarafından kontrol edilir.
Eğitimin yeni işyerinin tehlike sınıfına göre geçerli olup olmadığı belirlenir.
Yeni işyerine özgü tehlike ve riskler anlatılır.
Korunma yöntemleri hakkında eğitim verilir.
En az iki saatlik işe başlama eğitimi ayrıca gerçekleştirilir.

Önceki eğitim, tamamlandığı tarihten itibaren yeni işyerinin tehlike sınıfına göre belirlenen tekrar süresi boyunca geçerliliğini koruyabilir. Çalışanın önceki eğitim belgelerinin kontrolünden yeni işveren sorumludur.

İSG Temel Eğitim Konuları

Temel iş sağlığı ve güvenliği eğitim programı; genel konular, sağlık konuları, teknik konular ve çalışanın yaptığı işe özgü diğer konular olmak üzere dört ana bölümden oluşur.

1. Genel Konular

Çalışma Mevzuatı ile İlgili Bilgiler

Çalışanlara iş sağlığı ve güvenliğiyle ilgili temel mevzuat, işveren ve çalışanların sorumlulukları, çalışma hayatındaki temel kurallar ve işyerinde uygulanacak prosedürler hakkında bilgi verilir.

Çalışanların Yasal Hak ve Sorumlulukları

Çalışanların güvenli bir ortamda çalışma, riskler hakkında bilgilendirilme, eğitim alma ve gerekli koruyucu donanımlara erişme hakları açıklanır. Bununla birlikte çalışanların verilen eğitimlere katılma, güvenlik kurallarına uyma, ekipmanları doğru kullanma ve belirledikleri tehlikeleri bildirme sorumlulukları anlatılır.

İşyeri Temizliği ve Düzeni

Düzensiz çalışma alanları; kayma, takılma, düşme, çarpma, yangın ve malzeme devrilmesi gibi risklere neden olabilir. Çalışanlara geçiş yollarının açık tutulması, atıkların uygun şekilde uzaklaştırılması ve malzemelerin güvenli biçimde istiflenmesi anlatılır.

İş Kazası ve Meslek Hastalığından Doğan Hukuki Sonuçlar

İş kazası ve meslek hastalığı kavramları, olayların bildirilmesi, kayıt altına alınması ve taraflar açısından ortaya çıkabilecek hukuki sonuçlar hakkında genel bilgi verilir.

2. Sağlık Konuları

Meslek Hastalıklarının Sebepleri

Çalışanların yaptıkları iş veya çalışma ortamındaki etkenler nedeniyle karşılaşabilecekleri meslek hastalıkları açıklanır. Toz, gürültü, titreşim, kimyasal maddeler, biyolojik etkenler, ergonomik ve psikososyal risklerin sağlık üzerindeki etkileri ele alınır.

Hastalıklardan Korunma Yöntemleri

Meslek hastalıklarının önlenmesinde tehlikenin ortadan kaldırılması, daha güvenli madde veya yöntem kullanılması, mühendislik kontrolleri, havalandırma, iş organizasyonu, sağlık gözetimi ve kişisel koruyucu donanımların yeri anlatılır.

Biyolojik Risk Etmenleri

Bakteri, virüs, mantar ve diğer biyolojik etkenlerin çalışanlara bulaşma yolları, riskli faaliyetler, hijyen kuralları, bağışıklama ve koruyucu önlemler açıklanır.

Psikososyal Risk Etmenleri

İş stresi, yoğun çalışma temposu, vardiyalı çalışma, iletişim sorunları, mobbing, şiddet ve tükenmişlik gibi psikososyal risklerin çalışan sağlığına etkileri ele alınır.

İlk Yardım

Çalışanlara ilk yardımın temel amacı, acil durumda haber verme yöntemi, 112 Acil Çağrı Merkeziyle iletişim, işyerindeki ilkyardımcılar ve temel doğru davranışlar hakkında bilgi verilir.

Temel İSG eğitimindeki ilk yardım konusu, yetkili ilkyardım eğitim merkezinden alınması gereken sertifikalı temel ilkyardım eğitiminin yerine geçmez.

Tütün Ürünlerinin Zararları ve Pasif Etkilenim

Tütün ve nikotin ürünlerinin çalışan sağlığı üzerindeki etkileri, pasif maruziyetin zararları ve işyerindeki sigara kullanım kuralları hakkında bilgilendirme yapılır.

3. Teknik Konular

Kimyasal Risk Etmenleri

İşyerinde kullanılan kimyasal maddelerin tehlikeleri, etiketler, güvenlik bilgi formları, depolama şartları, dökülme ve sızıntı durumlarında yapılması gerekenler anlatılır.

Fiziksel Risk Etmenleri

Gürültü, titreşim, aydınlatma, sıcaklık, nem, basınç ve radyasyon gibi fiziksel etkenlerin sağlık ve güvenlik üzerindeki etkileriyle korunma yöntemleri açıklanır.

Ergonomik Risk Etmenleri

Uygun olmayan çalışma pozisyonları, tekrarlayan hareketler, uzun süre ayakta veya oturarak çalışma ve iş istasyonu düzeninden kaynaklanan riskler ele alınır.

Elle Kaldırma ve Taşıma

Yüklerin kaldırılması, tutulması, itilmesi, çekilmesi ve taşınması sırasında ortaya çıkabilecek kas-iskelet sistemi riskleri açıklanır. Çalışanlara uygun kaldırma teknikleri ve yardımcı ekipman kullanımı anlatılır.

Parlama, Patlama ve Yangından Korunma

Yanıcı maddeler, yangın kaynakları, yangın sınıfları, söndürme cihazları, alarm verme, tahliye ve toplanma alanı kuralları hakkında bilgi verilir.

İş Ekipmanlarının Güvenli Kullanımı

Makine ve ekipmanların yalnızca eğitimli ve yetkili çalışanlar tarafından kullanılması, koruyucuların devre dışı bırakılmaması, kullanım öncesi kontroller ve güvenli durdurma yöntemleri anlatılır.

Ekranlı Araçlarla Çalışma

Bilgisayar ve diğer ekranlı araçlarla çalışanlara ekran yerleşimi, oturma düzeni, uygun çalışma pozisyonu, göz sağlığı ve dinlenme araları hakkında bilgi verilir.

Elektrik Tehlikeleri, Riskleri ve Önlemleri

Elektrik çarpması, ark, yangın, hasarlı kablolar, aşırı yüklenen prizler, topraklama ve elektrikli ekipmanların güvenli kullanımı gibi konular ele alınır.

İş Kazalarının Sebepleri ve Korunma Prensipleri

İş kazalarının doğrudan ve temel nedenleri, güvensiz durumlar, ramak kala olaylar, bildirim yöntemleri ve kazaların tekrarını önleyecek uygulamalar açıklanır.

Güvenlik ve Sağlık İşaretleri

Yasaklayıcı, emredici, uyarıcı, acil çıkış, ilk yardım ve yangınla mücadele işaretlerinin anlamları çalışanlara aktarılır.

Kişisel Koruyucu Donanım Kullanımı

Baret, gözlük, yüz siperi, kulak koruyucu, eldiven, solunum koruyucu, güvenlik ayakkabısı ve diğer kişisel koruyucu donanımların seçimi, kullanımı, kontrolü ve saklanması anlatılır.

İSG Genel Kuralları ve Güvenlik Kültürü

Güvenliğin yalnızca iş güvenliği uzmanının veya işverenin görevi olmadığı, işyerindeki bütün çalışanların sürece katılması gerektiği açıklanır. Tehlike ve ramak kala bildirimlerinin önemi vurgulanır.

Tahliye ve Kurtarma

Çalışanlara acil çıkışlar, kaçış yolları, alarm sistemleri, toplanma alanları ve acil durum ekiplerinin görevleri hakkında bilgi verilir.

4. İşe Özgü Diğer Eğitim Konuları

Temel eğitimde genel konuların yanı sıra çalışanın yaptığı işe ve maruz kaldığı özel risklere uygun başlıklar da ele alınmalıdır.

İşe özgü eğitim konuları arasında şunlar bulunabilir:

Yüksekte güvenli çalışma
Kapalı alanlarda çalışma
Radyasyon riski bulunan alanlarda çalışma
Kaynak ve sıcak çalışma
Özel risk taşıyan makine ve ekipmanlarla çalışma
Kanserojen ve mutajen maddeler
Patlayıcı ortamlar
Kimyasal maddelerin güvenli kullanımı
Kazı ve şantiye çalışmaları
Kaldırma ve iletme ekipmanları
Elektrik bakım ve onarım çalışmaları
İş makinesi ve araç kullanımı
Biyolojik risk bulunan işlerde çalışma

Eğitimler Uygulamalı Olmalı mıdır?

Eğitimin içeriğinde uygulama gerektiren konuların yalnızca teorik sunumla anlatılması yeterli olmayabilir. Çalışanların kişisel koruyucu donanım kullanımı, makine güvenliği, elle taşıma, acil durum, yangın ve işe özgü güvenlik uygulamalarını uygun koşullarda deneyimlemesi öğrenmenin kalıcılığını artırır.

Özellikle işe başlama eğitiminin, çalışanın görev yapacağı bölümde uygulamalı olarak verilmesi gerekir.

Eğitim Sonunda Ölçme ve Değerlendirme

Eğitim tamamlandıktan sonra çalışanların anlatılan konuları anlayıp anlamadığı uygun değerlendirme yöntemleriyle kontrol edilir. Yazılı sınav, sözlü değerlendirme, soru-cevap veya uygulamalı gözlem gibi yöntemler kullanılabilir.

Değerlendirme sonucunda eğitimin yeterli olmadığı belirlenen çalışanlar için eğitimin tekrarlanması veya ilave bilgilendirme yapılması planlanabilir.

İSG Eğitim Belgesinde Neler Bulunur?

Gerçekleştirilen eğitimler kayıt altına alınır. Düzenlenen eğitim belgesi veya katılım formunda aşağıdaki bilgilere yer verilebilir:

Çalışanın adı ve soyadı
İşyerinin unvanı
Eğitimin konusu
Eğitim tarihi
Eğitim süresi
Eğitimi veren kişinin adı, unvanı ve imzası
Çalışanın imzası
Ölçme ve değerlendirme sonucu

Çalışanın eğitim almış olması, güvenli çalışma kurallarına uyma yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. İşverenin de sahadaki uygulamaları takip etmesi ve gerekli tedbirleri sağlaması gerekir.

İSG Eğitimlerinin Çalışanlara Katkıları

İşyerindeki tehlikelerin tanınmasını sağlar.
Güvenli çalışma yöntemlerinin öğrenilmesine yardımcı olur.
İş kazası ve meslek hastalığı riskini azaltır.
Kişisel koruyucu donanımların doğru kullanılmasını destekler.
Acil durumlarda doğru hareket edilmesini sağlar.
Ramak kala ve tehlike bildirimlerini artırır.
Çalışanların iş sağlığı ve güvenliği süreçlerine katılımını güçlendirir.
İşyerinde güvenlik kültürü oluşturulmasına katkıda bulunur.

SİMA OSGB İş Sağlığı ve Güvenliği Temel Eğitimi

SİMA OSGB, işletmenin tehlike sınıfını, çalışanların görevlerini ve işyerindeki riskleri değerlendirerek uygun eğitim programı hazırlar. Eğitimler, yetkili iş sağlığı ve güvenliği profesyonelleri tarafından mevzuata uygun biçimde gerçekleştirilir.

Hizmet kapsamında;

İşyerinin tehlike sınıfı ve eğitim süresi belirlenir.
Çalışanların görev ve eğitim ihtiyaçları analiz edilir.
İşyerine özgü eğitim programı hazırlanır.
Genel, sağlık ve teknik konular anlatılır.
İşe özgü riskler eğitim programına eklenir.
Uygulama gerektiren konular uygun yöntemlerle gösterilir.
Çalışanların bilgi düzeyi değerlendirilir.
Eğitim katılım kayıtları düzenlenir.
İlave ve yenileme eğitimleri planlanır.
Eğitimlerin tekrar süreleri takip edilir.

Neden SİMA OSGB?

Deneyimli iş sağlığı ve güvenliği profesyonelleri
İşyerine ve yapılan işe özel eğitim içeriği
Mevzuata uygun eğitim süresi ve konu planlaması
Saha deneyimleriyle desteklenen anlaşılır anlatım
Uygulamalı eğitim yaklaşımı
Çalışanların katılımını sağlayan eğitim yöntemleri
Ölçme ve değerlendirme uygulamaları
Eğitim belgelerinin ve tekrar sürelerinin takibine destek
İşyerinde güvenlik kültürünü geliştirmeye yönelik yaklaşım

İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimi İçin Bize Ulaşın

Çalışanlarınızın işyerindeki tehlikeleri tanıması, güvenli çalışma yöntemlerini öğrenmesi ve iş sağlığı ve güvenliği bilinci kazanması için SİMA OSGB temel İSG eğitimi hizmetinden yararlanabilirsiniz.

İşe başlama eğitimi, temel iş sağlığı ve güvenliği eğitimi, ilave eğitim ve bilgi yenileme eğitimi hakkında ayrıntılı bilgi almak için SİMA OSGB ile iletişime geçebilirsiniz.