İşyeri Hekimi Hizmeti

SİMA OSGB, çalışanların sağlık durumlarının korunması, meslek hastalıklarının önlenmesi ve iş ile çalışan arasındaki uyumun sağlanması amacıyla yetkili işyeri hekimleriyle profesyonel hizmet sunmaktadır. İşyeri hekimliği hizmeti; işletmenin tehlike sınıfı, çalışan sayısı, yapılan işin niteliği ve çalışma ortamında bulunan sağlık riskleri dikkate alınarak planlanır.

SİMA OSGB bünyesinde, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş ve geçerli işyeri hekimliği belgesine sahip hekimler görev yapar. İşyeri hekimi görevlendirme sözleşmeleri, Bakanlığın elektronik sistemi olan İSG-KATİP üzerinden hazırlanır ve hizmet verilen işletmenin işvereni veya işveren vekili tarafından onaylanır.

İşyeri hekimliği hizmetleri; 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile İşyeri Hekimi ve Diğer Sağlık Personelinin Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelik hükümleri doğrultusunda yürütülür.

İşyeri Hekimi Kimdir?

İşyeri hekimi; çalışanların sağlık gözetimini gerçekleştiren, işyerindeki sağlık risklerini değerlendiren ve meslek hastalıklarının önlenmesine yönelik çalışmalar yapan yetkili hekimdir. İşyerinde diğer sağlık personelinin bulunması hâlinde bu personelle birlikte çalışır.

İşyeri hekiminin görevi yalnızca işe giriş sağlık raporu düzenlemek değildir. Çalışma ortamının gözetimi, risk değerlendirmesi, iş hijyeni, çalışan eğitimleri, bulaşıcı hastalıklarla mücadele, özel politika gerektiren çalışanların takibi ve iş kazalarının incelenmesi de işyeri hekiminin temel görevleri arasındadır.

İşyeri Hekiminin Görevleri Nelerdir?

İşyeri hekimlerinin görevleri; rehberlik, risk değerlendirmesi, sağlık gözetimi, eğitim ve bilgilendirme, kayıtların tutulması ve işyerindeki ilgili birimlerle iş birliği yapılması olmak üzere çeşitli başlıklardan oluşur.

Rehberlik ve Danışmanlık Hizmetleri

İşyeri hekimi, çalışanların sağlık gözetimi ve çalışma ortamının sağlık yönünden değerlendirilmesi konusunda işverene rehberlik eder. İşyerinde gerçekleştirilen faaliyetlerin ve yapılması planlanan değişikliklerin çalışan sağlığı üzerindeki etkilerini değerlendirir.

Rehberlik çalışmaları kapsamında işyeri hekimi;

• Çalışanların sağlık gözetimi konusunda işverene rehberlik eder.
• Çalışma ortamının sağlık şartları bakımından gözetilmesine katkı sağlar.
• İşyerinin tasarımı ve çalışma alanlarının düzenlenmesi konusunda önerilerde bulunur.
• İşin planlanması, organizasyonu ve uygulanması süreçlerini çalışan sağlığı bakımından değerlendirir.
• İşyerinde kullanılan kimyasal, biyolojik ve fiziksel etkenlerin sağlık üzerindeki etkilerini inceler.
• Kişisel koruyucu donanımların seçimi konusunda işverene öneriler sunar.
• Çalışan sağlığını geliştirecek faaliyetler hakkında tavsiyelerde bulunur.
• Alınması gereken iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerini işverene yazılı olarak bildirir.

Ergonomik ve Psikososyal Risklerin Değerlendirilmesi

İşyeri hekimi, işin çalışana uygun hâle getirilmesi amacıyla ergonomik ve psikososyal riskleri değerlendirir. Çalışanın fiziksel ve zihinsel kapasitesi ile yaptığı iş arasındaki uyumun sağlanmasına yönelik çalışmalar yürütür.

Tekrarlayan hareketler, yanlış çalışma pozisyonları, ağır kaldırma, uzun süre ayakta veya oturarak çalışma, yoğun iş temposu, vardiyalı çalışma, psikolojik baskı ve iş stresi gibi faktörlerin çalışan sağlığı üzerindeki etkileri incelenir. Elde edilen sonuçlar, işverene sunulan rehberlik ve iyileştirme önerilerinde dikkate alınır.

İşyeri Hijyen Koşullarının İzlenmesi

Çalışan sağlığının korunması için yalnızca üretim alanlarının değil, işyeri bina ve eklentilerinin de uygun hijyen şartlarına sahip olması gerekir. İşyeri hekimi aşağıdaki alanların genel sağlık ve hijyen koşullarını izler:

• Kantin ve yemekhaneler
• Yatakhaneler
• Kreş ve emzirme odaları
• Soyunma ve giyinme alanları
• Duş ve tuvaletler
• Dinlenme alanları
• İçme ve kullanma suyu noktaları

Çalışanlara yürütülen işin gerektirdiği yeterli ve dengeli beslenme imkânlarının sunulması ile sağlıklı içme suyunun sağlanması konularında işverene önerilerde bulunur.

İş Kazaları, Meslek Hastalıkları ve Ramak Kala Olaylar

İşyeri hekimi, işyerinde meydana gelen iş kazaları ile meslek hastalıklarının nedenlerinin araştırılmasına katılır. Benzer olayların tekrarlanmaması amacıyla alınması gereken sağlık ve güvenlik önlemlerini belirleyerek işverene öneriler sunar.

Ölüm veya yaralanmaya neden olmayan ancak çalışana, ekipmana ya da işyerine zarar verme potansiyeli taşıyan ramak kala olaylar da değerlendirilir. Bu olayların nedenleri incelenerek gerekli önleyici faaliyetlerin planlanmasına katkı sağlanır.

Risk Değerlendirmesi Çalışmaları

İşyeri hekimi, iş sağlığı ve güvenliği yönünden gerçekleştirilen risk değerlendirmesi çalışmalarına katılır. İşyerindeki tehlikelerin çalışan sağlığı üzerindeki olası etkilerini değerlendirir ve alınması gereken sağlık önlemleri konusunda işverene önerilerde bulunur.

Risk değerlendirmesi sonucunda belirlenen önlemlerin uygulanması takip edilir. Yeni makine ve ekipman kullanılması, üretim yönteminin değişmesi, yeni kimyasalların kullanıma alınması veya çalışma koşullarında önemli değişiklikler yaşanması durumunda sağlık risklerinin yeniden değerlendirilmesine katkı sağlanır.

Özel Politika Gerektiren Çalışanların Takibi

Bazı çalışanların sağlık ve güvenlik risklerinden daha fazla etkilenme ihtimali bulunabilir. İşyeri hekimi, özel politika gerektiren çalışanları yakın takip ve koruma altına alır. Bu çalışanların sağlık durumları risk değerlendirmesinde ayrıca dikkate alınır.

Özel olarak takip edilmesi gereken gruplar arasında şunlar bulunur:

• Gebe veya emziren çalışanlar
• 18 yaşından küçük çalışanlar
• Çocuk ve genç çalışanlar
• Meslek hastalığı tanısı veya ön tanısı bulunanlar
• Kronik hastalığı olan çalışanlar
• Yaşlı çalışanlar
• Malul veya engelli çalışanlar
• Alkol, ilaç veya uyuşturucu bağımlılığı bulunanlar
• Birden fazla iş kazası geçirmiş çalışanlar

Bu gruplardaki çalışanların yaptıkları işe uygunluğu değerlendirilir, gerekli bilgilendirmeler yapılır ve ihtiyaç duyulan koruyucu sağlık önlemleri planlanır.

Çalışanların Sağlık Gözetimi

Sağlık gözetimi, çalışanların işe ve çalışma koşullarına bağlı olarak karşılaşabilecekleri sağlık sorunlarının mümkün olan en erken aşamada belirlenmesini amaçlar. İşyeri hekimi, yapılacak muayene ve tetkikler hakkında çalışanı bilgilendirir ve çalışanın rızasını alır.

Sağlık gözetimi kapsamında;

• İşe giriş muayeneleri yapılır.
• Periyodik sağlık muayeneleri gerçekleştirilir.
• İşin niteliğine göre gerekli sağlık tetkikleri belirlenir.
• Gece çalışanlar ve vardiyalı personel takip edilir.
• İşe dönüş muayeneleri yapılır.
• Özel politika gerektiren çalışanlar yakından izlenir.
• Meslek hastalığı şüphesi bulunan çalışanlar değerlendirilir.
• Sağlık raporları ve muayene kayıtları düzenlenir.

İşe Giriş Muayenesi ve Sağlık Raporu

Çalışanın kişisel özellikleri, sağlık durumu, işyerinin tehlike sınıfı ve yapacağı işin niteliği birlikte değerlendirilir. Yapılan muayene ve gerekli tetkiklerin sonucunda çalışanın yapacağı işe sağlık yönünden uygun olup olmadığı belirlenir.

İşe giriş ve periyodik sağlık muayenesi sonuçları, mevzuatta belirtilen forma uygun şekilde düzenlenerek işyerinde muhafaza edilir. Çalışanın sağlık bilgilerinin gizliliğinin korunması esastır.

Periyodik Sağlık Muayenesi Süreleri

Periyodik muayenelerin tekrarlanma aralığı; işyerinin tehlike sınıfı, çalışanın kişisel özellikleri, yapılan işin niteliği ve risk değerlendirmesi sonuçları dikkate alınarak belirlenir.

İşyeri veya Çalışan Grubu	Azami Muayene Aralığı
Az tehlikeli işyerleri	En geç 5 yılda bir
Tehlikeli işyerleri	En geç 3 yılda bir
Çok tehlikeli işyerleri	En geç yılda bir
Çocuk, genç ve gebe çalışanlar	En geç 6 ayda bir

İşyeri hekimi, çalışanın sağlık durumu veya işyerindeki riskler nedeniyle gerekli görürse bu süreleri kısaltabilir ve daha sık sağlık muayenesi yapılmasını isteyebilir.

Meslek Hastalığı Şüphesi Bulunan Çalışanların Takibi

Meslek hastalığı tanısı veya ön tanısı bulunan çalışanların uygun işe yerleştirilmesi amacıyla gerekli sağlık muayeneleri yapılır ve rapor düzenlenir. Bir çalışanda meslek hastalığı tanısı veya şüphesi ortaya çıkması durumunda aynı çalışma ortamındaki diğer çalışanların sağlık muayeneleri de tekrarlanabilir.

Meslek hastalığıyla ilgili sağlık kurulu raporu düzenlemeye yetkili hastanelerle iş birliği yapılır. İş kazasına uğrayan veya meslek hastalığına yakalanan çalışanların tedavi ve rehabilitasyon süreçlerinde ilgili sağlık birimleriyle koordinasyon sağlanır.

İşe Dönüş Muayenesi

Sağlık problemi nedeniyle tekrarlanan veya uzun süreli işten uzaklaşmanın ardından çalışan tarafından talep edilmesi hâlinde işe dönüş muayenesi yapılır. Çalışanın eski görevinde çalışmasının sağlık açısından sakıncalı olduğunun belirlenmesi durumunda, sağlık durumuna uygun başka bir görev verilmesi işverene tavsiye edilir.

İşe Devamsızlıkların Değerlendirilmesi

Çalışanların sağlık sorunları nedeniyle işe devamsızlıkları ile işyerinde bulunan sağlık tehlikeleri arasında bağlantı olup olmadığı araştırılır. Gerek görülmesi hâlinde çalışma ortamına yönelik ölçümler planlanarak işverenin onayına sunulur. Ölçüm sonuçları çalışan sağlığı yönünden değerlendirilir.

Alt İşveren ve Geçici Çalışanların Sağlık Raporları

Başka bir işveren tarafından geçici olarak işyerine gönderilen çalışanlar ile alt işveren çalışanlarının yapacakları işe uygun olduklarını gösteren sağlık raporları kontrol edilir. Raporların geçerlilik sürelerinin dolup dolmadığı takip edilir.

Bulaşıcı Hastalıkların Önlenmesi

İşyeri hekimi, bulaşıcı hastalıkların işyerinde yayılmasını önlemek amacıyla koruyucu çalışmalar yürütür. Gerektiğinde bağışıklama çalışmaları planlanır, çalışanlara hijyen eğitimleri verilir ve uygun muayene ile tetkiklerin yapılması sağlanır.

İşyerinin faaliyet alanına bağlı olarak biyolojik riskler, ortak kullanım alanları, yemekhane koşulları, kişisel hijyen uygulamaları ve salgın dönemlerinde alınması gereken önlemler değerlendirilir.

Eğitim ve Bilgilendirme Çalışmaları

İşyeri hekimi, çalışanların iş sağlığı ve güvenliği eğitimlerinin mevzuata uygun şekilde planlanmasına katkı sağlar. Eğitim programı işverenin onayına sunulur; eğitimlerin gerçekleştirilmesi veya uygulamaların kontrol edilmesi sağlanır.

İşyeri hekimi tarafından yöneticilere, çalışanlara ve bulunması hâlinde iş sağlığı ve güvenliği kurulu üyelerine aşağıdaki konularda eğitim ve bilgilendirme yapılabilir:

• Genel sağlık kuralları
• İş sağlığı ve güvenliği
• Kişisel hijyen
• Meslek hastalıklarından korunma
• Ergonomik ve psikososyal riskler
• Bağımlılık yapan maddelerin zararları
• Kişisel koruyucu donanımlar
• Toplu korunma yöntemleri
• İşe giriş ve periyodik muayeneler
• İşyerindeki sağlık riskleri

İlk Yardım ve Acil Müdahale Organizasyonu

İşyeri hekimi, işyerindeki ilk yardım ve acil müdahale hizmetlerinin organizasyonunda görev alır. Acil durumda uygulanacak sağlık müdahalesi yöntemlerinin planlanmasına, gerekli ekipmanların belirlenmesine ve ilgili personelin eğitilmesine katkı sağlar.

İlk yardım organizasyonunun işyerinin çalışan sayısına, tehlike sınıfına, faaliyet alanına ve karşılaşılabilecek acil durumlara uygun olması için ilgili birimlerle birlikte çalışır.

Sağlık Kayıtları ve Yıllık Değerlendirme Raporu

İşyeri hekimi, çalışanların sağlık gözetimiyle ilgili faaliyetleri kayıt altına alır. İş güvenliği uzmanıyla birlikte iş kazalarını, meslek hastalıklarını ve tehlikeli olayları değerlendirir. Benzer olayların tekrarlanmasını önlemek amacıyla önleyici faaliyet planları hazırlar ve uygulamaları takip eder.

Bir sonraki yıl gerçekleştirilecek iş sağlığı ve güvenliği faaliyetlerini kapsayan yıllık çalışma planı hazırlanarak işverenin onayına sunulur. Sağlık gözetimi ve iş sağlığı ve güvenliği çalışmalarının sonuçlarını içeren yıllık değerlendirme raporu, iş güvenliği uzmanıyla birlikte mevzuatta belirtilen örneğe uygun olarak düzenlenir.

Bakanlık tarafından bildirilmesi istenen iş sağlığı ve güvenliği bilgileri, gerektiğinde İSG-KATİP sistemi üzerinden ilgili Genel Müdürlüğe iletilir.

İş Güvenliği Uzmanı ve İlgili Birimlerle İş Birliği

İşyeri hekimi, iş sağlığı ve güvenliği çalışmalarının etkin şekilde yürütülmesi için iş güvenliği uzmanı ve işyerindeki diğer birimlerle koordineli çalışır.

• Sağlık gözetimi sonuçlarına göre gerekli ortam ölçümlerini önerir.
• Yapılan ölçümlerin sonuçlarını çalışan sağlığı açısından değerlendirir.
• İş sağlığı ve güvenliği kuruluyla iş birliği yapar.
• Çalışan temsilcileri ve destek elemanlarının çalışmalarına katkı sağlar.
• İş kazaları ve meslek hastalıklarının analizine katılır.
• İş uygulamalarının iyileştirilmesine yönelik programlar geliştirir.
• Yeni teknoloji ve ekipmanları sağlık riskleri açısından değerlendirir.
• İş sağlığı ve güvenliği araştırmalarına katılır.
• Talimat ve çalışma izin prosedürlerinin hazırlanmasında iş güvenliği uzmanına destek verir.
• Yıllık çalışma planını iş güvenliği uzmanıyla birlikte hazırlar.

İşyeri Hekiminin Çalışma Süreleri

İşyeri hekiminin aylık asgari çalışma süresi, işyerinin tehlike sınıfına ve çalışan sayısına göre hesaplanır.

İşyerinin Tehlike Sınıfı	Çalışan Başına Aylık Asgari Süre
Az Tehlikeli	Ayda en az 5 dakika
Tehlikeli	Ayda en az 10 dakika
Çok Tehlikeli	Ayda en az 15 dakika

Tam Zamanlı İşyeri Hekimi Görevlendirilmesi

Çalışan sayısının mevzuatta belirtilen sınırlara ulaşması hâlinde tam gün görev yapacak en az bir işyeri hekimi görevlendirilir:

• Az tehlikeli işyerlerinde her 2.000 çalışan için en az bir tam zamanlı işyeri hekimi
• Tehlikeli işyerlerinde her 1.000 çalışan için en az bir tam zamanlı işyeri hekimi
• Çok tehlikeli işyerlerinde her 750 çalışan için en az bir tam zamanlı işyeri hekimi

Çalışan sayısının belirtilen rakamların tam katlarından fazla olması durumunda kalan çalışanlar için gerekli ilave hizmet süresi ayrıca hesaplanır. İşyeri hekimi, İSG-KATİP sözleşmesinde belirtilen süre boyunca işyerinde hizmet sunar.

Birden fazla işyerine kısmi süreli hizmet verilmesi durumunda işyerleri arasında yolda geçen süreler haftalık kanuni çalışma süresinden sayılmaz. İlgili mevzuatta belirtilen istisnalar dışında, tam gün görev yapan işyeri hekimi çalıştığı işyeri dışında fazla çalışma yapamaz.

Diğer Sağlık Personeli Hizmeti

SİMA OSGB, işyeri hekimliği hizmetlerinin daha düzenli ve etkin yürütülmesi amacıyla Bakanlık tarafından yetkilendirilmiş diğer sağlık personeli belgesine sahip sağlık çalışanlarıyla da hizmet sunar.

Diğer sağlık personelinin görevlendirme sözleşmesi İSG-KATİP üzerinden düzenlenir ve işveren veya işveren vekili tarafından onaylanır. Diğer sağlık personeli, görevlerini işyeri hekimiyle birlikte ve hekimin koordinasyonunda yürütür.

Diğer Sağlık Personelinin Görevleri

• İş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin planlanması, izlenmesi ve değerlendirilmesinde işyeri hekimiyle birlikte çalışmak
• Gerekli sağlık verilerini toplamak ve kayıtları tutmak
• Çalışanların sağlık ve çalışma öykülerini işe giriş ve periyodik muayene formuna kaydetmek
• İşyeri hekimi tarafından gerçekleştirilen muayenelerde hekime yardımcı olmak
• Özel politika gerektiren çalışanların takibine katkı sağlamak
• Gerekli sağlık muayenelerinin gerçekleştirilmesini takip etmek
• İlk yardım hizmetlerinin organizasyonu ve yürütülmesinde işyeri hekimiyle birlikte çalışmak
• Çalışanlara yönelik sağlık eğitimlerinde görev almak
• İşyeri bina ve eklentilerinin hijyen koşullarının izlenmesine katkı sağlamak
• İşyeri hekiminin vereceği iş sağlığı ve güvenliğiyle ilgili diğer görevleri yürütmek
• Çalışan temsilcileri ve destek elemanlarıyla iş birliği yapmak

Diğer Sağlık Personelinin Çalışma Süreleri

Diğer sağlık personelinin aylık asgari çalışma süresi, çok tehlikeli sınıfta bulunan işyerlerindeki çalışan sayısına göre belirlenir:

Çalışan Sayısı	Çalışan Başına Aylık Asgari Süre
10-49 çalışan	Ayda en az 10 dakika
50-249 çalışan	Ayda en az 15 dakika
250 ve üzeri çalışan	Ayda en az 20 dakika

Tam süreli işyeri hekiminin görevlendirildiği işyerlerinde diğer sağlık personeli görevlendirilmesi şartı aranmaz. Ancak iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin daha etkili sunulması amacıyla işyeri hekiminin talebi ve işverenin uygun görmesi durumunda diğer sağlık personeli görevlendirilebilir.

Neden SİMA OSGB İşyeri Hekimliği Hizmeti?

• Bakanlık tarafından yetkilendirilmiş işyeri hekimleri
• İSG-KATİP üzerinden mevzuata uygun görevlendirme
• İşe giriş ve periyodik sağlık muayenelerinin planlanması
• Meslek hastalıklarına yönelik erken tespit çalışmaları
• Özel politika gerektiren çalışanların yakından takibi
• Çalışma ortamındaki sağlık risklerinin değerlendirilmesi
• Ergonomik, biyolojik ve psikososyal risklerin incelenmesi
• İş kazası ve meslek hastalıklarının araştırılması
• Çalışanlara sağlık, hijyen ve korunma eğitimleri verilmesi
• İş güvenliği uzmanıyla koordineli çalışma
• Düzenli kayıt, raporlama ve faaliyet takibi

SİMA OSGB ile Çalışan Sağlığını Koruyun

Sağlıklı çalışanlar, güçlü ve sürdürülebilir işletmelerin temelini oluşturur. İşyerinde sağlık risklerinin erken belirlenmesi, çalışanların düzenli sağlık gözetiminin yapılması ve koruyucu sağlık uygulamalarının geliştirilmesi için SİMA OSGB işyeri hekimi hizmetinden yararlanabilirsiniz.

İşletmenizin tehlike sınıfına, çalışan sayısına ve faaliyet alanına uygun işyeri hekimi ile diğer sağlık personeli görevlendirilmesi hakkında bilgi almak için SİMA OSGB ile iletişime geçebilirsiniz.