Kaldırma Araçlarında Periyodik Kontrol Raporu

İşyerlerinde yük ve insan kaldırmak amacıyla kullanılan ekipmanlar, üretim ve çalışma süreçlerinin önemli parçalarıdır. Forklift, vinç, transpalet, caraskal, araç kaldırma lifti ve çalışma platformu gibi ekipmanlarda meydana gelebilecek mekanik, hidrolik, elektriksel veya yapısal bir arıza; ciddi iş kazalarına, yaralanmalara ve maddi kayıplara neden olabilir.

SİMA OSGB, çözüm ortakları aracılığıyla işletmelerde kullanılan kaldırma ve iletme ekipmanlarının periyodik kontrollerinin, yük testlerinin ve teknik raporlama işlemlerinin gerçekleştirilmesine destek olur. Yapılan kontroller sayesinde ekipmanların güvenli çalışma durumu değerlendirilir, tespit edilen uygunsuzluklar kayıt altına alınır ve işverenin iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerini yerine getirmesine katkı sağlanır.

Kaldırma Araçlarında Periyodik Kontrol Nedir?

Kaldırma araçlarında periyodik kontrol; yüklerin veya çalışanların kaldırılması, indirilmesi, taşınması ve belirli bir seviyede tutulması amacıyla kullanılan ekipmanların güvenli çalışıp çalışmadığının belirli aralıklarla incelenmesidir.

Kontrol sırasında ekipmanın taşıyıcı bölümleri, bağlantıları, frenleri, kumanda sistemleri, güvenlik donanımları ve diğer kritik parçaları incelenir. Ekipmanın özelliğine göre statik ve dinamik yük deneyleri gerçekleştirilerek kapasitesi ve güvenli çalışma durumu değerlendirilir.

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği kapsamında işveren, çalışanların kullandığı iş ekipmanlarının yapılan işe uygun ve güvenli olmasını sağlamakla yükümlüdür. Bu kapsamda kaldırma ve iletme ekipmanlarının yetkili kişiler tarafından kontrol edilmesi ve sonuçların raporlanması gerekir.

Hangi Kaldırma ve İletme Ekipmanları Kontrol Edilir?

İşletmenin faaliyet alanına ve kullandığı ekipmanlara göre periyodik kontrol kapsamına giren başlıca kaldırma ve iletme araçları şunlardır:

Forkliftler
Transpaletler
İstif makineleri
Mobil vinçler
Kule vinçler
Köprülü vinçler
Portal vinçler
Pergel vinçler
Monoray vinçler
Caraskallar
Elektrikli ve mekanik vinçler
Yük asansörleri
Araç kaldırma liftleri
Makaslı platformlar
Eklemli ve teleskopik platformlar
Sütunlu çalışma platformları
Asılı erişim donanımları
Sepetli platformlar
Konveyörler ve bant sistemleri
Yük kaldırma aparatları
Sapan, mapa, kanca ve benzeri kaldırma aksesuarları

Kontrol kapsamı, ekipmanın teknik özellikleri, kullanım amacı, kapasitesi, üretici talimatları ve ilgili standartlar dikkate alınarak belirlenir.

Kaldırma Araçlarının Periyodik Kontrolü Neden Önemlidir?

Kaldırma araçları ağır yüklerle çalıştığı için ekipmanın küçük bir parçasındaki aşınma veya bağlantı hatası dahi ciddi sonuçlar doğurabilir. Halat kopması, fren arızası, hidrolik sistem kaçağı, kanca emniyet mandalının çalışmaması veya taşıyıcı yapının hasar görmesi yükün kontrolsüz şekilde düşmesine neden olabilir.

Düzenli gerçekleştirilen periyodik kontroller;

Ekipmandaki arıza ve hasarların erken belirlenmesini sağlar.
Yük düşmesi ve devrilme riskinin azaltılmasına yardımcı olur.
Fren ve güvenlik sistemlerinin çalışmasını kontrol eder.
Taşıyıcı parçaların yapısal durumunu ortaya çıkarır.
Çalışanların güvenli ekipman kullanmasını destekler.
Plansız duruş ve üretim kayıplarının önlenmesine katkı sağlar.
Ekipmanın kullanım ömrünün uzatılmasına yardımcı olur.
İşverenin mevzuattan doğan yükümlülüklerini yerine getirmesini destekler.
İş sağlığı ve güvenliği denetimlerinde gerekli kayıtların sunulmasını sağlar.

Kaldırma Araçlarının Kontrol Periyodu

Kaldırma ve iletme ekipmanlarının kontrol süreleri; ekipmanın türüne, kullanım şartlarına, üretici tarafından belirtilen sürelere ve ilgili standartlara göre belirlenir. İlgili standartlarda veya üretici talimatlarında farklı bir süre belirtilmediği durumlarda, periyodik kontroller genel olarak yılda en az bir kez gerçekleştirilir.

Ancak yoğun kullanılan, ağır şartlarda çalışan veya işyerinin risk değerlendirmesinde daha yüksek risk taşıdığı belirlenen ekipmanlar için daha kısa kontrol aralıkları uygulanabilir.

Aşağıdaki durumlarda yıllık kontrol süresi beklenmeden yeniden kontrol yapılması gerekebilir:

Ekipmanın önemli bir bakım veya onarımdan geçirilmesi
Taşıyıcı parçaların değiştirilmesi
Ekipmanın başka bir alana taşınarak yeniden kurulması
Kapasite veya kullanım amacında değişiklik yapılması
Uzun süre kullanılmayan ekipmanın yeniden devreye alınması
Kaza, devrilme veya yük düşmesi meydana gelmesi
Ekipmanın güvenliğinden şüphe duyulması
Olağan dışı çalışma koşullarına maruz kalması

Kaldırma Araçlarında Periyodik Kontrol Nasıl Yapılır?

Periyodik kontrol süreci, ekipmana ait teknik bilgilerin ve geçmiş kontrol kayıtlarının incelenmesiyle başlar. Ardından ekipmanın fiziksel ve fonksiyonel kontrolleri gerçekleştirilir. Gerekli görülmesi ve güvenli şartların oluşturulması hâlinde ekipmanın türüne uygun yük deneyleri uygulanır.

Kontrol süreci genel olarak aşağıdaki aşamalardan oluşur:

Ekipmanın marka, model, seri numarası ve kapasite bilgilerinin belirlenmesi
Önceki kontrol, bakım ve onarım kayıtlarının incelenmesi
Ekipmanın genel fiziki durumunun kontrol edilmesi
Taşıyıcı parçaların ve bağlantı noktalarının incelenmesi
Fren, kumanda ve güvenlik sistemlerinin test edilmesi
Elektriksel, mekanik veya hidrolik sistemlerin kontrolü
Kanca, halat, zincir ve kaldırma aksesuarlarının incelenmesi
Ekipmanın türüne uygun statik ve dinamik deneylerin yapılması
Test sonuçlarının teknik açıdan değerlendirilmesi
Tespit edilen uygunsuzlukların raporlanması
Periyodik kontrol raporunun hazırlanması

Statik Yük Testi Nedir?

Statik yük testi, kaldırma ekipmanının belirlenen deney yükünü hareket ettirmeden güvenli biçimde taşıyıp taşıyamadığını değerlendirmek amacıyla gerçekleştirilir. Test sırasında ekipmanın taşıyıcı yapısı, bağlantıları, halatları, zincirleri, kancaları ve fren sistemi gözlemlenir.

İlgili standartta farklı bir değer belirtilmediği durumlarda statik deney, bazı kaldırma ekipmanlarında beyan edilen yükün en az 1,25 katı esas alınarak uygulanabilir. Test yükü ve uygulama yöntemi belirlenirken ekipmanın türü, üretici talimatları, kapasitesi ve ilgili teknik standartlar dikkate alınır.

Statik deney sırasında ekipmanda kalıcı şekil değişikliği, taşıyıcı parçalarda hasar, bağlantılarda gevşeme veya güvenli çalışmayı engelleyebilecek bir durum oluşup oluşmadığı değerlendirilir.

Dinamik Yük Testi Nedir?

Dinamik yük testi, kaldırma ekipmanının yük altındayken kaldırma, indirme, hareket etme, durma ve frenleme işlevlerini güvenli şekilde yerine getirip getirmediğini belirlemek amacıyla yapılır.

İlgili standartta farklı bir değer bulunmadığı durumlarda dinamik deney, bazı ekipmanlarda beyan edilen yükün en az 1,1 katı esas alınarak uygulanabilir. Deney sırasında kumanda sistemleri, limit anahtarları, frenler, acil durdurma sistemleri ve ekipmanın hareket kabiliyeti kontrol edilir.

Statik ve dinamik test katsayıları her ekipmanda aynı şekilde uygulanmayabilir. Forklift, mobil vinç veya benzeri ekipmanlarda test yükü; üreticinin hazırladığı kapasite ve denge diyagramında belirtilen değerlere, yük merkezine, erişim mesafesine ve ekipmanın çalışma konumuna göre belirlenebilir.

Araç Kaldırma Lifti Periyodik Kontrolü

Araç servisleri, bakım atölyeleri ve muayene alanlarında kullanılan araç kaldırma liftleri, çalışanların kaldırılmış aracın altında çalışmasını gerektirebilir. Bu nedenle liftin taşıyıcı kolonları, kolları, kilitleri ve hidrolik sistemi güvenli çalışma açısından büyük önem taşır.

Araç kaldırma liftinin periyodik kontrolünde aşağıdaki bölümler incelenir:

Taşıyıcı kolonlar ve kaldırma kolları
Mekanik emniyet kilitleri
Hidrolik silindirler ve hortumlar
Zincir, halat ve bağlantı sistemleri
Elektrik ve kumanda sistemi
Acil durdurma donanımı
Limit anahtarları
Taşıma pedleri ve araç temas noktaları
Zemin ve ankraj bağlantıları
Etiketler ve kapasite bilgileri

Araç kaldırma liftlerinde uygulanacak deney yükü, ilgili standarda ve üretici kriterlerine göre belirlenir. Uygulanabilir teknik şartlar kapsamında statik deney, beyan edilen kapasitenin 1,5 katına kadar test yüküyle gerçekleştirilebilir. Test yöntemi ve kullanılacak yük, kontrol öncesinde ekipmanın teknik dokümanları incelenerek belirlenmelidir.

Vinç Periyodik Kontrolü

Mobil, kule, köprülü, portal veya pergel vinçlerin periyodik kontrollerinde ekipmanın türüne göre taşıyıcı sistem, bom, halatlar, kancalar, frenler, limit anahtarları ve güvenlik sistemleri değerlendirilir.

Vinç kontrolünde aşağıdaki noktalar incelenebilir:

Taşıyıcı gövde ve konstrüksiyon
Bom ve bom bağlantıları
Çelik halatlar ve halat tamburları
Zincirler, kancalar ve emniyet mandalları
Fren ve kavrama sistemleri
Limit anahtarları
Aşırı yük sınırlayıcıları
Acil durdurma sistemi
Kumanda ve ikaz sistemleri
Hidrolik sistem ve denge ayakları
Kapasite ve yük diyagramları

Forklift ve İstif Makinesi Periyodik Kontrolü

Forkliftler ve istif makineleri hem yük kaldırma hem de taşıma amacıyla kullanıldıkları için devrilme, yük düşmesi, çarpma ve sıkışma riskleri taşır. Periyodik kontrolde ekipmanın kaldırma sistemi kadar fren, direksiyon ve ikaz sistemleri de değerlendirilir.

Kontrol kapsamında;

Çatallar ve çatal taşıyıcıları
Asansör ve kaldırma mekanizması
Zincir ve bağlantılar
Hidrolik sistem
Servis ve park frenleri
Direksiyon sistemi
Korna, ışık ve sesli ikaz donanımları
Emniyet kemeri ve operatör koruma yapısı
Lastikler ve tekerlekler
Kapasite etiketi ve yük diyagramı

Forkliftlerde uygulanacak yük testi; ekipmanın kapasitesi, yük merkezi, kaldırma yüksekliği ve üreticinin kapasite-denge diyagramı dikkate alınarak planlanır.

Transpalet Periyodik Kontrolü

Manuel veya elektrikli transpaletlerin periyodik kontrolünde çatallar, tekerlekler, kaldırma mekanizması, hidrolik sistem, kumandalar ve indirme sistemi incelenir. Elektrikli transpaletlerde bunlara ek olarak fren, akü, acil durdurma ve ikaz sistemleri kontrol edilir.

Transpaletin yükü güvenli biçimde kaldırması, belirlenen seviyede tutması ve kontrollü şekilde indirmesi test edilir. Taşıyıcı gövdede eğilme, çatlak, kaynak hatası veya güvenliği etkileyebilecek deformasyon bulunup bulunmadığı değerlendirilir.

Caraskal Periyodik Kontrolü

Manuel veya elektrikli caraskalların kontrolünde yük zinciri, el zinciri, kancalar, emniyet mandalları, fren sistemi, dişli mekanizması ve bağlantı noktaları incelenir. Elektrikli caraskallarda kumanda sistemi, limit anahtarları ve acil durdurma donanımları da kontrol edilir.

Caraskalın yükü güvenli biçimde kaldırması, askıda tutması ve kontrollü olarak indirmesi test edilir. Zincirlerde uzama, aşınma, deformasyon veya bağlantı hasarı bulunması durumunda gerekli düzeltmeler raporda belirtilir.

Platform ve Asılı Erişim Donanımlarının Kontrolü

Yüksekte çalışma amacıyla kullanılan platformlar ve asılı erişim donanımları doğrudan insan taşıdığı için güvenlik sistemlerinin eksiksiz çalışması gerekir. Bu ekipmanların kontrolünde taşıyıcı yapı, korkuluklar, platform zemini, kumanda sistemi ve acil durum donanımları incelenir.

Platform taşıyıcı yapısı
Korkuluk ve giriş kapıları
Hidrolik sistem
Denge ayakları
Acil indirme sistemi
Acil durdurma butonu
Eğim ve aşırı yük sensörleri
Limit anahtarları
Tekerlek ve hareket sistemleri
Bağlantı ve ankraj noktaları

Konveyör ve Bant Sistemlerinin Kontrolü

Üretim ve taşıma süreçlerinde kullanılan konveyörler ile bant sistemlerinde döner parçalar, sıkışma noktaları ve hareketli mekanizmalar çalışanlar için risk oluşturabilir. Kontrollerde bantların fiziksel durumu, taşıyıcı makaralar, muhafazalar, acil durdurma sistemleri ve ikaz donanımları değerlendirilir.

Çalışanların hareketli parçalara erişmesini engelleyen koruyucuların bulunması ve acil durumda sistemin güvenli biçimde durdurulabilmesi kontrolün önemli noktaları arasındadır.

Periyodik Kontrolden Önce İşletmenin Hazırlıkları

Kontrolün güvenli ve verimli biçimde yapılabilmesi için işletmenin bazı hazırlıkları tamamlaması gerekir:

Ekipmanın teknik dosyası ve kullanım kılavuzu hazır bulundurulmalıdır.
Önceki bakım ve periyodik kontrol raporları sunulmalıdır.
Ekipmana ait kapasite ve yük diyagramları erişilebilir olmalıdır.
Kontrol alanı güvenli hâle getirilmelidir.
Gerekli deney yükleri uygun şekilde hazırlanmalıdır.
Ekipmanı kullanmaya yetkili operatör kontrol sırasında hazır bulunmalıdır.
Üretim süreci kontrolün güvenle yapılmasına uygun şekilde planlanmalıdır.

Kaldırma Araçları Periyodik Kontrol Raporunda Neler Bulunur?

Kontrol ve deneyler tamamlandıktan sonra ekipmanın kontrol tarihindeki durumunu gösteren kaldırma araçları periyodik kontrol raporu hazırlanır. Raporda aşağıdaki bilgiler yer alabilir:

İşletmeye ait bilgiler
Ekipmanın adı ve kullanım yeri
Marka, model ve seri numarası
İmal yılı ve beyan edilen kapasite
Kontrol ve deney tarihi
Uygulanan kontrol yöntemi
Kullanılan test ve ölçüm cihazları
Statik ve dinamik deney bilgileri
Deney yükü ve test sonuçları
Kontrol edilen güvenlik donanımları
Tespit edilen uygunsuzluklar
Alınması gereken düzeltici önlemler
Sonuç ve teknik değerlendirme
Kontrolü gerçekleştiren yetkili kişiye ait bilgiler

Ekipmanın güvenli kullanımını doğrudan etkileyen uygunsuzlukların belirlenmesi durumunda, gerekli düzeltmeler tamamlanmadan ekipmanın kullanılmaması gerekebilir. Raporda belirtilen eksikliklerin giderilmesi işverenin sorumluluğundadır.

Kaldırma Araçlarının Bakımı ile Periyodik Kontrolü Aynı Şey midir?

Bakım ve periyodik kontrol birbirinden farklı işlemlerdir. Bakım; ekipmanın temizlenmesi, yağlanması, ayarlanması, aşınan parçalarının değiştirilmesi ve çalışır durumda tutulması amacıyla yapılır. Periyodik kontrol ise ekipmanın güvenli şekilde kullanılmaya uygun olup olmadığının yetkili kişi tarafından teknik yöntemlerle değerlendirilmesi ve raporlanmasıdır.

Ekipmana düzenli bakım yapılması, periyodik kontrol yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Aynı şekilde periyodik kontrol raporunun bulunması da gerekli bakım ve onarımların yapılmayacağı anlamına gelmez. Güvenli kullanım için iki sürecin birlikte ve düzenli olarak yürütülmesi gerekir.

İşverenin Sorumluluğu

İşveren, işyerinde kullanılan kaldırma ve iletme ekipmanlarının güvenli durumda olmasını sağlamakla yükümlüdür. Ekipmanların uygun kişiler tarafından kullanılması, bakımlarının yapılması, periyodik kontrollerinin zamanında gerçekleştirilmesi ve tespit edilen uygunsuzlukların giderilmesi gerekir.

Periyodik kontrol raporu, ekipmanın yalnızca kontrol tarihinde belirlenen durumunu gösterir. Ekipmanın kontrol sonrasında doğru kullanılması, günlük kontrollerinin yapılması, aşırı yüklenmemesi ve güvenlik donanımlarının devre dışı bırakılmaması işletmenin sorumluluğundadır.

SİMA OSGB Kaldırma Araçları Periyodik Kontrol Hizmeti

SİMA OSGB, çözüm ortakları aracılığıyla işletmelerde kullanılan kaldırma ve iletme ekipmanlarının kontrol ihtiyaçlarının belirlenmesine, periyodik kontrollerin planlanmasına, gerekli deneylerin gerçekleştirilmesine ve sonuçların raporlanmasına destek olur.

Hizmet kapsamında;

İşletmedeki kaldırma ve iletme ekipmanları belirlenir.
Ekipmanların kontrol tarihleri planlanır.
Teknik dokümanlar ve önceki raporlar incelenir.
Fiziki ve fonksiyonel kontroller gerçekleştirilir.
Uygun ekipmanlarda statik ve dinamik yük deneyleri yapılır.
Güvenlik donanımları kontrol edilir.
Tespit edilen uygunsuzluklar kayıt altına alınır.
Periyodik kontrol raporu hazırlanır.
Alınması gereken önlemler hakkında işletmeye bilgi verilir.

Neden SİMA OSGB?

İşletmeye ve ekipmana özel kontrol planlaması
Yetkin çözüm ortaklarıyla profesyonel hizmet
Farklı kaldırma ve iletme ekipmanları için kapsamlı kontrol
Uygun yöntemlerle gerçekleştirilen yük deneyleri
Açık ve anlaşılır teknik raporlama
Uygunsuzlukların ve alınması gereken önlemlerin belirtilmesi
İş sağlığı ve güvenliği süreçleriyle koordineli çalışma
İşveren yükümlülüklerinin takibine yönelik destek

Kaldırma Araçları Periyodik Kontrolü İçin Bize Ulaşın

Forklift, transpalet, vinç, caraskal, araç kaldırma lifti, çalışma platformu ve diğer kaldırma ekipmanlarınızın güvenli kullanım durumunu belirlemek için SİMA OSGB kaldırma araçları periyodik kontrol hizmetinden yararlanabilirsiniz.

Kaldırma ekipmanlarının kontrol kapsamı, yük testleri, kontrol periyotları ve periyodik kontrol raporu hakkında ayrıntılı bilgi almak için SİMA OSGB ile iletişime geçebilirsiniz. Riskleri önceden belirleyerek çalışanlarınızı, ekipmanlarınızı ve işletmenizi koruyabilirsiniz.